Architectuur | Ontwikkeling en standpunt deel 3

Toekomstbeeld

In vele samenlevingen is een intens hoopvolle beschaving bezig aan de oppervlakte te komen. Deze bestaat uit mensen die zich herbezinnen op hun voorkeuren, prioriteiten, normen, waarden en gedragingen, waarbij het accent verschuift van kwantitatieve consumptie naar selectiviteit op basis van kwaliteit, gedefinieerd aan de hand van milieuvriendelijkheid, duurzaamheid en ethisch verantwoord produceren en gebruiken. Een manier van leven gekenmerkt door de pronkzuchtige verspilling van energie en materialen, maakt geleidelijk plaats voor een manier van leven op basis van vrijwillig verkozen eenvoud en het zoeken naar een nieuwe moraliteit, in harmonie met de natuur.

Deze dikwijls schouderophalend afgedane of onderschatte veranderingen in waarden en gedragingen voltrekken zich snel en zijn ronduit revolutionair. Er is een belangrijke verschuiving op het gebied van consumentengedrag zichtbaar. In haar ‘Megatrends 2010’ schetst trendwatcher Patricia Aburdene de opkomst van wat zij ‘bewust kapitalisme’ noemt, een trend die zich in de markt aftekent als bewuste (op waarden stoelende) consumptie.

Ook Adjiedj Bakas schetst een zelfde toekomstbeeld waarin de consument zich ‘groener’ zal gaan opstellen. Ze vormen een snelgroeiend segment in vijf economische sectoren.

• De duurzaamheidsector, die ecologisch verantwoord bouwen, technologieën voor hernieuwbare energieopwekking en sociaal verantwoorde investeringen omvat;
• De sector van gezond leven, in de markt herkenbaar als de vraag naar natuurlijke en organisch geproduceerde voedingsmiddelen, voedingssupplementen en persoonlijke verzorging;
• De sector van alternatieve gezondheidszorg, bestaande uit welzijnscentra, centra voor complementaire en alternatieve geneeskunde en alternatieve gezondheidszorg;
• De sector voor persoonlijke ontwikkeling, bestaande uit seminars, cursussen en het delen van ervaring op het gebied van lichaam, geest en bewustzijn;
• De sector van een ecologisch verantwoorde manier van leven, herkenbaar aan de vraag naar ecologisch geproduceerde, gerecyclede of recyclebare producten en ecotoerisme.

Het is niet de bedoeling dat architectuur een volgeling van trends gaat worden, waarbij architecten de homogeniserende krachten van de massamedia en internationale mode gaan volgen. Maar consumentengedrag is wel een accurate weerspiegeling van het collectief bewustzijn waar essentiële waarden uit te onttrekken zijn. Hieruit kunnen de omschreven voorkeuren, prioriteiten, normen, waarden en gedragingen afgeleid worden die voor een samenleving van belang zijn, waar vervolgens een wereldbeeld of ‘weltanschauung’ uit afgeleid kan worden.

Zo wordt in feite elke beschaving gekenmerkt door haar eigen onderscheidende geest, haar ‘zeitgeist’. Trends zoals hiervoor omschreven, schetsen een beeld van een nieuw bewustzijn, een nieuwe zeitgeist die de komende jaren vanuit de achtergrond haar intrede zal maken. Parallel aan de zeitgeist behoeft iedere cultuurperiode zijn eigen architectonische uitdrukkingsvormen die passen bij de bewustzijnsontwikkeling van dat moment. Het veranderend bewustzijn, en daarmee de zeitgeist, zullen leiden tot een transformatie van vele vakgebieden en zal ook haar invloed hebben op de architectuur van ‘onze’ tijd.

De holistische benadering ontwikkelt zich in hoog tempo tot een belangrijke culturele invloed. Er is een omvangrijk en rigoureus onderzocht bewijscorpus dat laat zien dat de meerderheid van de bevolking van geïndustrialiseerde democratische landen bezig is zich een holistisch wereldbeeld eigen te maken. Het besef van ‘eenheid’ waar oude traditionele beschavingen over verhalen, wordt hiermee geherintroduceerd, mede dankzij toenemend bewijs vanuit de ‘nieuwe wetenschap’, zoals nieuwe ontdekkingen binnen de kwantumfysica. Hiermee is een verschuiving zichtbaar vanuit een ‘logos beschaving’ naar een ‘holos beschaving’.

Logos: ‘woord’, gedachte, taal, rede, principe, leerstelling of logica.

Holos: alles omvattend, het geheel, een verwijzing naar het holisme.

Holisme spreekt tot de diepste spirituele instincten: het streven om een hele vervulde mens te worden; gezonde plaatselijke en mondiale gemeenschappen te creëren; alle elementen en dimensies in te sluiten en er zorg voor te dragen; verbonden te zijn met alles en te voelen dat je deel uitmaakt van het geheel van de zin en het mysterie van het bestaan.

-William Bloom-

Niet voor niets tekenen ‘probleemoplossende trends’ zich af zoals omschreven, als gekeken wordt naar de toestand in de wereld. Een chaotische samenleving gekenmerkt door overbevolking, verstedelijking, individualisering, politieke instabiliteit, een wereldwijde economische crisis, milieuvervuiling en een voortdurende energie- en klimaatproblematiek. Dit is zichtbaar in ‘onze’ ecologische footprint die wij achterlaten. Omdat die nu in extreme mate aan de oppervlakte beginnen te komen binnen onze samenleving willen mensen veranderen, bijdragen aan oplossingen binnen deze problematieke.

Iedere samenleving laat een ecologische ‘footprint’ achter, waarbij het gaat om de hoeveelheid biologisch productieve grond- en wateroppervlakte die een bepaalde samenleving gebruikt om zijn consumptieniveau te kunnen handhaven en zijn afvalproductie te kunnen verwerken.

De opkomst van nieuwe materialen en technieken zullen een mogelijk vergelijkbare impact achterlaten op de wereld zoals de industriële revolutie dat deed aan het einde van de achttiende eeuw. De ‘chip’ en de computertechnologie laten hier een voorbeeld van zien. De mogelijkheden van de nanotechnologie komen net aan het oppervlak en zijn veelbelovend maar tegelijk verontrustend. Met het blote oog is deze technologie namelijk niet waar te nemen. De gevolgen van de industriële revolutie zijn misschien nooit voorzien. Door leertrekking uit het verleden zouden wij nu in staat moeten zijn om de gevolgen van een vergelijkbare ‘revolutie’ te overzien.

Nieuwe technologieën en nieuwe materialen bieden mogelijkheden. Deze zullen leiden tot nieuwe producten en productieprocessen, en gebruikt worden voor ‘nieuwe’ doeleinden. Ook de bouwtechniek zal gebruik gaan maken van deze gegevens wat van directe invloed zal zijn op de architectuur die daarmee gepaard gaat.

This entry was posted on vrijdag, maart 19th, 2010 at 12:59 and is filed under Artikelen, Publicaties. You can leave a response, or trackback from your own site.